Bloedend tandvlees: wat het u vertelt en wat u eraan doet
Bloedend tandvlees bij het poetsen is geen onschuldig ongemak, maar bijna altijd het eerste teken van een ontsteking die zich nog volledig laat terugdraaien.
Waarom tandvlees gaat bloeden
De route begint bij vrijwel iedereen hetzelfde. Bacteriën vormen binnen een dag een biofilm langs de tandvleesrand: plaque. Wat u er niet uitpoetst, verhardt na verloop van tijd tot tandsteen, waar een tandenborstel niet meer bij kan. Op die aanslag reageert het tandvlees met een ontsteking die in de mondzorg gingivitis heet. Het weefsel wordt rood, gezwollen en gaat bloeden zodra u erover poetst of flost.
Dat bloeden is dus geen teken dat u te hard poetst, en het gaat ook niet vanzelf over door voorzichtiger te zijn. Het is het tandvlees dat laat zien dat er langs de rand plaque aanwezig is die niet is weggehaald. Zolang die plaque blijft zitten, blijft de ontsteking, en dus het bloeden, bestaan.
Deze uitleg is bewust eenvoudig gehouden: er zijn ook andere, minder voorkomende oorzaken van bloedend tandvlees. Maar bij verreweg de meeste mensen die dit herkennen, is plaque langs de tandvleesrand de verklaring.
Waarom u het niet moet negeren
Gingivitis doet zelden pijn, en juist daardoor wordt het makkelijk genegeerd of toegeschreven aan "gevoelig tandvlees" of "te hard gepoetst". Blijft de ontsteking echter langere tijd zitten, dan kan ze geleidelijk dieper zakken. Er ontstaan dan pockets: ruimtes tussen tand en tandvlees waar de ontsteking zich verder kan nestelen. Op dat punt begint ook het kaakbot zich terug te trekken. Dat stadium heet parodontitis, en in tegenstelling tot gingivitis herstelt botverlies niet vanzelf. Parodontitis is in Nederland de belangrijkste oorzaak van tandverlies bij volwassenen.
Het gaat hier niet om een verre uitzondering. Omdat gingivitis zonder pijn verloopt, merken veel mensen pas iets wanneer tanden los komen te staan — en dan is de schade aan het bot al aangericht. Het bloeden bij het poetsen is daarom feitelijk het beste moment om in te grijpen: het is vroeg, het doet geen pijn, en het is nog volledig omkeerbaar.
Het goede nieuws is dan ook: in het gingivitis-stadium, wanneer tandvlees nog "alleen maar" bloedt en er nog geen pockets of botverlies zijn, is de schade volledig terug te draaien. Dat lukt vaak al binnen enkele weken, mits de plaque structureel wordt weggehouden.
Wat u er thuis aan doet
Bij bloedend tandvlees is de eerste, tegenintuïtieve stap: juist beter en grondiger blijven poetsen, niet minder of voorzichtiger. Veel mensen mijden de plek waar het bloedt, terwijl dat precies de plek is die de meeste aandacht nodig heeft.
Besteed extra tijd aan de rand waar tand en tandvlees elkaar raken, en houd de tandenborstel daar even iets langer stil. Gebruik daarnaast dagelijks een interdentaal hulpmiddel — een rager of flosdraad, afhankelijk van de ruimte tussen uw tanden — om de plekken schoon te maken waar een tandenborstel niet komt. Juist die tussenruimtes zijn vaak de plek waar gingivitis begint.
Blijf poetsen ondanks het bloeden. Naarmate de ontsteking afneemt, neemt ook het bloeden vanzelf af, doorgaans binnen enkele weken van consequent en grondig schoonhouden. Houdt u dat een paar weken vol zonder verbetering, dan is dat op zichzelf al een signaal.
Wanneer naar de mondhygiënist
Houdt het bloeden langer dan een paar weken aan, ondanks zorgvuldig poetsen en dagelijks flossen, dan is het tijd voor controle. Tandsteen onder de tandvleesrand poetst u nooit zelf weg, hoe grondig u ook bent — dat vraagt om professionele reiniging met de juiste instrumenten.
Een mondhygiënist brengt eerst in kaart hoe het ervoor staat: de diepte van de ruimte tussen tand en tandvlees wordt gemeten, en eventuele tandsteen wordt gereinigd tot onder de tandvleesrand, waar u zelf niet bij kunt. Minstens zo belangrijk is de uitleg die daarbij hoort: waarom het bloeden ontstaat, en wat er thuis anders moet om het weg te houden. Daarna wordt bij een vervolgcontrole bekeken of de verbetering ook standhoudt.
Bij een tijdig gestelde diagnose is gingivitis in weken terug te draaien en is parodontitis, mocht het al zover gevorderd zijn, in de meeste gevallen goed te stabiliseren. Hoe eerder u het laat controleren, hoe kleiner de kans dat het verder komt dan dit omkeerbare stadium.
Vragen over uw praktijksituatie?
Neem contact op om de mogelijkheden voor uw praktijk te bespreken.
Neem contact op